Mikrofon wokalisty na scenie (charakterystyki kierunkowe mikrofonów; praca z mikrofonem na scenie).

Na koncercie nawet w małym pubie jest przeważnie chociaż jeden mikrofon dla wokalisty wpięty w bardziej lub mniej skomplikowany tor akustyczny. Jednak nawet jeden mikrofon źle i nieświadomie użytkowany może popsuć koncert. Z moich obserwacji wynika, iż wiele osób używa mikrofonu w zły sposób, co wpływa bezpośrednio na jakość dźwięku i oczywiście przykre w skutkach sprzężenia akustyczne.

Zacznijmy od początku czyli od samego mikrofonu. Poprzedni artykuł opisuje różne rodzaje mikrofonów dlatego nie będę wracał do ich budowy, warto jednak chwile zatrzymać się przy charakterystyce kierunkowej mikrofonu.

Charakterystyka kardioidalna (inaczej nerkowa) – z nią spotkamy się najczęściej, oznacza to, że mikrofon tłumi sygnały znajdujące się za nim (czyli po stronie gniazda) i częściowo z boku. Dla jakich częstotliwości i w jakim stopniu (o ile dB) jest tłumiony sygnał, możemy się dowiedzieć sięgając do dokumentacji mikrofonu. Charakterystyka kierunkowa przedstawiona jest najczęściej w postaci wykresu kołowego (patrz rysunek 1 – charakterystyka kierunkowa mikrofonu SHURE SM58). Oczywiście nie zawsze mamy dostęp do dokumentacji i wykresów, jednak często na korpusie mikrofonu jest napis „Cardioid” lub rysunek mała nerka, co już wystarczy nam do bardziej świadomego jego użycia. Oczywiście im gorszy (tańszy) mikrofon tym jego charakterystyka bardziej odbiega od kształtu nerki co wpływa na mniejsze tłumienie sygnałów z innych kierunków.

Co mówi nam w praktyce charakterystyka kardioidalna ? Np. to że odsłuch powinien stać bezpośrednio przed wokalistą (mikrofonem) a nie np. z boku. Ustawienie odsłuchu w osi mikrofonu przed wokalistą umożliwi nam głośniejsze wysterowanie odsłuchu bez powstawania sprzężeń, niż w przypadku gdyby odsłuch postawić z boku. (oczywiście to również tyczy się kolumn tzw. Przodów – powinny one być nieco wysunięte przed mikrofon a nie np. z tyłu za plecami wokalisty)

Charakterystyka superkardioidalna – (super nerka) (oznaczenie na mikrofonie „Hyper kardioid” lub rysunek mała nerka z ogonkiem (tak jak na wykresie charakterystyki (rysunek nr 2) Z wykresu można dowiedzieć się, że najsilniejsze tłumienie sygnałów występuje w okolicach 120 stopni od osi przetwornika. I właśnie w takich miejscach należało by ustawić odsłuch lub odsłuchy.

Charakterystyka ósemkowa –podobnie jak w poprzednich przypadkach nazwa bierze się z kształtu wykresu charakterystyki. Mikrofony o charakterystyce ósemkowej to np. mikrofony pojemnościowe, posiadające 2 membrany . Mikrofon najsilniej tłumi sygnały dobiegające pod kątem prostym do osi przetwornika.

Charakterystyka dookólna – mikrofon nie tłumi sygnałów dobiegających z różnych kątów.

Wracamy do naszego koncertu. Najczęściej na koncercie spotkamy się z mikrofonami o charakterystyce kardioidalnej lub superkarioidalnej, wiemy już jak i dlaczego właśnie tak należy ustawić odsłuch. Przejedzmy zatem do prawidłowego trzymania mikrofonu.

Mikrofon dla wokalisty tak samo jak np. gitara dla gitarzysty to narzędzie pracy bez tego raczej trudno było by się obejść na koncercie. Wokalista musi być świadomym użytkownikiem swojego narzędzia pracy na scenie, próbie czy w studio. Wiąże się to z umiejętnością panowania nad sprzętem, poprawnego trzymania i ustawiania się z mikrofonem w stosunku do źródeł dźwięku, kolumn i odsłuchów itd.

Mikrofon należy trzymać tak aby nie przysłaniać siatki ochraniającej przetwornik. Przysłonięcie siatki powoduje sprzężenia (patrz rysunek 3). Dlaczego ? Charakterystyka mikrofonu zmienia się z kierunkowej na dookólną. Przysłonięcie siatki powoduje również zmianę barwy mikrofonu.

Należy pamiętać również o prawidłowym trzymaniu mikrofonu w czasie gdy nie jest używany, jego opuszczenie czy przypadkowe skierowanie w stronę głośnika spowoduje najprawdopodobniej powstanie sprzężenia. Krótko mówiąc należy cały czas kontrolować pozycje mikrofonu. 

Niektóre mikrofony posiadają wyłącznik, jeśli jego użycie nie powoduje powstawania stuków lub trzasków, zachęcam do jego wykorzystywania.

Sprzężenia wcale nie muszą być wywołane wyłącznie złym ustawieniem mikrofonu w stosunku do kolumn czy odsłuchów… o innych przyczynach napiszę w II części jak również postaram się przybliżyć i opisać charakterystyki przenoszenia mikrofonów, oraz będę kontynuować na temat pracy z mikrofonem.